Chức năng chính của tuyến tiền liệt là gì?

Tuyến tiền liệt là bộ phận nằm phía sau xương mu, trước trực tràng và ở dưới cổ bàng quang ở nam giới. Đây là bộ phận giúp kiểm soát nước tiểu và sản xuất một số chất có trong tinh dịch như muối khoáng và đường. Vậy chức năng chi tiết của tuyến tiền liệt là gì?

Tuyến tiền liệt ở nam giới

Tuyến tiền liệt là một tuyến nhỏ thuộc hệ thống sinh sản ở nam giới. Ở phụ nữ, có một tuyến tương tự với tuyến tiền liệt ở nam, gọi là tuyến Skene (Xem thêm: Tuyến tiền liệt ở phụ nữ).

Tuyến tiền liệt bao quanh niệu đạo sau, nằm phía dưới bàng quang, sau xương mu, giữa hai cơ nâng hậu môn và giữa trực tràng.

Khi nam giới ở độ tuổi trưởng thành, tuyến tiền liệt có kích thước rộng 4cm x 3 cm, cao 2,5 cm dầy, khối lượng từ 15 – 25g. Dọc theo thân của tuyến tiền liệt có các chuỗi mạch – thần kinh (vasculo – nerveux) kích thích sự cương dương của dương vật.

4 Chức năng chính của tuyến tiền liệt

Tuyến tiền liệt tuy có kích thước nhỏ nhưng đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng trong hệ sinh dục và tiết niệu nam giới. Dưới đây là 4 chức năng chính của tuyến tiền liệt mà nam giới cần hiểu rõ để chủ động chăm sóc sức khỏe.

Sản xuất chất lỏng cho tinh dịch

Tuyến tiền liệt có vai trò chính là sản xuất dịch tuyến tiền liệt – một thành phần quan trọng của tinh dịch. Dịch này có màu trắng sữa, chiếm khoảng 30% thể tích tinh dịch khi xuất tinh (phần còn lại gồm tinh trùng và dịch từ túi tinh).

Khi nam giới xuất tính, tuyến tiền liệt co bóp để:

• Đóng đường thông với bàng quang
• Giải phóng dịch tuyến tiền liệt vào niệu đạo
• Đẩy tinh dịch ra ngoài.

Dịch tuyến tiền liệt có chứa một số thành phần như: các loại enzyme, kẽm và axit citric. Các thành phần này đóng một vai trò quan trọng trong khả năng sinh sản ở nam giới. Cụ thể như sau:

• Enzym Prostate Specific Antigen (PSA) có vai trò hóa lỏng tinh dịch đã dày lên sau khi xuất tinh. Hoạt động này giúp tinh trùng bơi tự do và dễ dàng hơn, tạo điều kiện cho việc thụ tinh thuận lợi;
• Mặc dù dịch tuyến tiền liệt có tính axit nhẹ, nhưng các thành phần khác của tinh dịch làm cho nó có tính kiềm tổng thể, điều này giúp tinh trùng có thể sống sót và kéo dài tuổi thọ sau khi được phóng thích vào môi trường axit của âm đạo;
• Tinh dịch cũng giúp vận chuyển tinh trùng trong quá trình phóng tinh;
• Enzym Prostatic acid phosphatase là xúc tác giúp phân hủy các hợp chất giàu năng lượng có trong dịch tuyến tiền liệt, từ đó giúp làm tăng khả năng vận động của tinh trùng;
• Axit citric giúp duy trì trạng thái cân bằng thẩm thấu – điện phân (cân bằng muối và nước) trong tinh dịch;
• Kẽm giúp điều hòa và phát triển các đặc tính sinh dục;
• Spermine – chất chịu trách nhiệm cho mùi của tinh dịch và có thể đóng vai trò trong khả năng vận động của tinh trùng, giúp tinh trùng thụ tinh với trứng;
• Protein bài tiết tuyến tiền liệt là một loại protein đóng vai trò điều hòa sự phát triển của tế bào.

Như vậy, có thể nói nếu không có dịch tuyến tiền liệt hoặc nếu tuyến tiền liệt có bệnh chứng gì nghiêm trọng, tinh trùng sẽ không thể hoạt động bình thường, khả năng sinh sản bị ảnh hưởng rất nhiều. Thậm chí tình trạng vô sinh có thể xảy ra nếu có những thay đổi về thành phần hoặc bài tiết của dịch tuyến tiền liệt.

Tham gia vào phản ứng tình dục của nam giới

Đây chính là chức năng thứ hai của tuyến tiền liệt. Chức năng này cụ thể như sau:

Trong quá trình xuất tinh ở nam giới, sau các cơn cơ thắt ở ống dẫn tinh và túi tinh, tinh trùng sẽ được truyền từ ống dẫn tinh vào niệu đạo nam thông qua các ống dẫn xuất tinh nằm trong tuyến tiền liệt. Tại đây, tuyến tiền liệt sẽ đưa chất lỏng vào tinh dịch rồi gửi tín hiệu lên các dây thần kinh dưới đồi thị, các dây thần kinh này gây ra sự co thắt để đẩy tinh dịch ra ngoài.

Ngoài ra, một số nam giới cũng đạt được cực khoái chỉ thông qua kích thích tuyến tiền liệt.

Đóng niệu đạo lên bàng quang trong quá trình xuất tinh, đi tiểu

Khi nam giới xuất tinh hoặc đi tiểu, tuyến tiền liệt và cơ thắt bàng quang sẽ đóng phần niệu đạo lên bàng quang, từ đó ngăn không cho tinh dịch. nước tiểu chảy ngược trở lại vào bàng quang.

Chuyển hóa hormone

Trong tuyến tiền liệt có chứa một loại enzym tên là 5-alpha-reductase. Enzym này có vai trò chuyển hóa hormone sinh dục nam testosterone thành dihydrotestosterone (DHT).

Hormone DHT là một hormone có rất nhiều vai trò quan trọng đối với nam giới, tiêu biểu là:

• Giúp nam giới hình thành các đặc điểm giới tính thứ cấp của họ, như: giọng nói trầm, tăng khối lượng cơ bắp, tăng phát triển dương vật, bìu và tinh hoàn khi bước vào tuổi dậy thì; …
• Thúc đẩy sức khỏe tình dục;
• Tăng cường khả năng sinh sản;
• Giúp tuyến tiền liệt hoạt động bình thường;
• .v.v.

Tuy nhiên, khi nồng độ DHT tăng lên vượt mức cần thiết, nó có thể liên kết với các thụ thể androgen trong tế bào, gây ra bệnh u xơ tuyến tiền liệt.

Điều gì xảy ra khi tuyến tiền liệt gặp vấn đề?

Khi tuyến tiền liệt bị viêm, phì đại hoặc u xơ lành tính, cơ quan này sẽ chèn ép vào niệu đạo và ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của bàng quang cũng như quá trình xuất tinh. Người bệnh có thể gặp nhiều rối loạn khó chịu, điển hình như:

• Tiểu nhiều lần, tiểu đêm: Do bàng quang không được làm trống hoàn toàn, khiến cảm giác buồn tiểu xuất hiện liên tục.
• Tiểu yếu, tiểu khó, tiểu ngắt quãng hoặc tiểu không hết: Dòng nước tiểu yếu dần, phải rặn khi đi tiểu, gây mệt mỏi và khó chịu.
• Đau hoặc nóng rát khi đi tiểu: Thường gặp trong các trường hợp viêm tuyến tiền liệt hoặc nhiễm trùng kèm theo.
• Rối loạn xuất tinh và suy giảm sinh lý: Có thể xuất tinh đau, xuất tinh sớm hoặc giảm khoái cảm tình dục.

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, các bệnh lý tuyến tiền liệt có thể tiến triển nặng hơn, dẫn đến bí tiểu, nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát, sỏi bàng quang, thậm chí ảnh hưởng đến chức năng thận và làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống của nam giới.

Khi nào cần đi khám tuyến tiền liệt?

Nam giới nên chủ động đi khám tuyến tiền liệt khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, cụ thể:

• Có các rối loạn tiểu tiện kéo dài: Bao gồm tiểu nhiều lần, tiểu đêm, tiểu yếu, tiểu khó, tiểu ngắt quãng hoặc cảm giác tiểu không hết dù đã đi vệ sinh.
• Đau hoặc khó chịu vùng bụng dưới, tầng sinh môn, vùng bẹn hoặc thắt lưng: Đây có thể là dấu hiệu viêm tuyến tiền liệt hoặc tình trạng tắc nghẽn đường tiểu.
• Nam giới trên 40 tuổi: Đặc biệt là người có tiền sử phì đại, viêm hoặc u xơ tuyến tiền liệt, nên khám định kỳ ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng.

Việc thăm khám chuyên khoa định kỳ giúp phát hiện sớm các bệnh lý tuyến tiền liệt, từ đó can thiệp điều trị kịp thời, hạn chế biến chứng và bảo vệ chức năng tiết niệu – sinh lý về lâu dài.

Kết luận:

Tuyến tiền liệt đóng vai trò quan trọng đối với chức năng tiết niệu và sinh lý nam giới. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và thăm khám định kỳ giúp phát hiện, điều trị kịp thời các bệnh lý tuyến tiền liệt, từ đó bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.